Archiwum kategorii: język niemiecki

liczebniki

yhitiuytiutiuytiuytiuytiuytiuytiuytyu iuy iu

RODZAJNIK – DER ARTIKEL

Rodzajniki w języku niemieckim występują tylko przed rzeczownikami i określają ich rodzaj, liczbę oraz przypadek. Rzeczownik może być użyty z rodzajnikiem określonym, nieokreślonym lub bez rodzajnika.

 

 

 

Rodzaj meski

(Maskulinum)

Rodzaj żeński

(Femininum)

Rodzaj nijaki

(Neutrum)

Liczba mnoga

Rodzajnik określony

Der bestimmte Artikel

 

der

 

die

 

das

 

die

Rodzajnik nieokreślony

Der unbestimmte Artikel

 

ein

 

eine

 

ein

 

Nie istnieje!

 

 

  1. Rodzajnik nieokreślony ( ein, eine, ein)

Tabela z odmianą rodzajnika nieokreślonego przez przypadki

 

Rodzaj męski

Maskulinum

Rodzaj żenski

Femininum

Rodzaj nijaki

Neutrum

Liczba mnoga

Plural

Nominativ

ein

eine

ein

Genetiv

eines

einer

eines

Dativ

einem

einer

einem

Akkusativ

einen

eine

ein

 

Rodzajnik nieokreślony poprzedza rzeczownik oznaczający osobę lub rzecz bliżej nieznaną, lub jedną z większej liczby osób czy rzeczy, o której nic bliżej nie wiemy.

 

Np. Hier  steht  ein Mann. (Tutaj stoi jakiś mężczyzna).

 

Rodzajnika nieokreślonego używamy również:

–  przed rzeczownikami o których mówimy pierwszy raz, o których nic bliżej nie wiemy.

np. Hier ist eine Lampe. Die Lampe ist neu.

 

– przed rzeczownikami, będącymi w zdaniu orzecznikami

np. Der BMW ist ein Auto.

Polen ist ein Land.

 

– przed rzeczownikami występującymi po wyrażeniu es gibt – jest, są, znajduje się.

Np. Hier gibt es ein Haus.

– często w porównianiach

np. Er spielt wie ein Spieler.

Pass Auf ! Rodzajnik nieokreślony nie występuje w liczbie mnogiej!

 

 

2. Rodzajnik określony (der, die, das)

Tabela z odmianą rodzajnika określonego przez przypadki

 

 

Rodzaj męski

Maskulinum

Rodzaj żenski

Femininum

Rodzaj nijaki

Neutrum

Liczba mnoga

Plural

Nominatiw

der

die

das

die

Genetiv

des

der

des

der

Dativ

dem

der

dem

den

Akkusativ

den

die

das

die

 

 

Rodzajnika określonego używamy:

–          gdy osoba lub przedmiot są znane, gdy była już wcześniej o nich mowa.

Np. Dort steht eine Lehrerin. Die Lehrerin ist sehr nett.

 

–          przed nazwami krajów i krain geograficznych w rodzaju męskim i żeńskim lub występującymi  tylko

w liczbie mnogiej.

Np. die Schweiz ,

die Ukraine,

der Irak,

die Türkei,

die Niederlande (l.mn.),

die Vereinigten Staaten (l.mn.)

 

–          przed nazwiskami, imionami, przed nazwami państw, miast, które poprzedza przymiotnik.

Np. Wir besuchen im Sommer das schönste Spanien.

 

–          przed nazwami gór, rzek i mórz

np. Die Elbe und der Rhein münden in die Nordsee.

Die Weichsel und die Oder sind die längsten Flüsse Polens.

–          przed rzeczownikami uważanymi za jedyne na świecie

np. die Sonne (słońce),

die Luft (powietrze),

der Mond (księzyc),

die Welt (świat),

 

3.   Opuszczanie rodzajnika

 

Rodzajnika nie używamy:

 

–          przed imionami i nazwiskami osób, przed nazwami części świata, krajów i miast.

Anna und Inge gehen ins Kino.

Griechenland liegt in Südeuropa.

–          przy rzeczownikach materiałowych bliżej nieokreślonych

np. Ich esse Brot und trinke Tee.

Er kauft Fleisch

( lecz: Das Brot ist nich frisch)

–          po określeniach jednostek ilości, miary, ciężaru.

Np. ich möchte 3 Liter Wasser kaufen, zwei Paar Schuhe

–          przy rzeczownikach z zaimkami

np. mein Bruder, unsere Schwester, an diesem Tag

–          niekiedy po przyimkach ( ohne, zu, nach , vor)

vor Weihnahten (przed Bożym Narodzeniem) ohne Arbeit ( bez pracy)

 

–          jeśli rzeczownik jest poprzedzony liczebnikiem głównym

Er hat vier Schwestern ( on ma cztery siostry)

 

–          przed nazwami zawodów, narodowości, funjcji

Ich bin Lehrer ( jestem nauczycielem),

Bist du Pole? ( jesteś Polakiem?)

 

–          przed rzeczownikami poprzedzonymi przydawką dopełniaczowa

Annas Schwester ( siostra Anny)

–          przed rzeczownikami poprzedzonymi przysłównikem : viel, wenig

Ich esse viel Fleisch und wenig Gemüse ( jem dużo mięsa i mało warzyw)

 

ZAIMEK – DAS PRONOMEN

Zaimek jest częścią mowy zastępującą rzeczownik, liczebnik, przymiotnik.

  1. das Personalpronomen – zaimek osobowy
  2. das unpersönliche Pronomen – zaimek nieosobowy
  3. das Possesivpronomen – zaimek dzierżawczy
  4. das Reflexivpronomen – zaimek zwrotny
  5. das Demonstrativpronomen – zaimek wskazujący
  6. das Indefinitivpronomen – zaimek nieokreślony
  7. zaimki einer, eine, eins z dopełniaczem
  8. das Interrogativpronomen – zaimek pytający
  9. das Relativpronomen – zaimek względny

 

 

ZAIMEK OSOBOWY – DAS PERSONALPRONOMEN

 

 

Zaimki osobowe, to inaczej mówiąc „osoby”, których używamy przy odmianie czasownika

Ich (ja),                  wir (my)

du (ty),                  ihr (wy)

er (on),                  sie (oni, one)

sie (ona),               Sie (pan, pani, państwo)

es (ono)

Zaimki osobowe w języku niemieckim właściwie zgadzają się z ich polskimi odpowiednikami lecz występuje różnica w:

3. osobie liczby mnogiej gdzie jednemu zaimkowi niemieckiemu sie odpowiadają dwa zaimki polskie one i oni:

np. Sie hören Musik  (Oni/One słuchają muzyki)

Ponadto w 3. osobie liczby mnogiej występuje zaimek Sie, który oznacza (pan, pani, państwo) jest tzw. formą grzecznościową, piszemy go zawsze wielką literą i używamy  przy zwracaniu się do osób z którymi nie jesteśmy  na „ty”

W języku niemieckim, inaczej niż w języku polskim nie można budować zdań z podmiotem domyślnym          np. jak masz na imię? (podmiot domyślny „ty”). W zdaniu niemieckim zawsze musi wystąpić podmiot wraz z osobową formą czasownika

Np. Wie heißt du? – jak sie nazywasz?

 

Zaimki osobowe mogą zastępować rzeczowniki zgodnie z rodzajem, liczbą i przypadkiem:

– zamiast rzeczownika rodzaju męskiego można użyć er

– zamiast rzeczownika rodzaju żeńskiego można użyć sie

– zamiast rzeczownika rodzaju nijakiego można użyć es

rzeczowniki w liczbie mnogiej, niezależnie od rodzaju, zastępujemy zaimkiem sie.

Zaimki osobowe odmieniają się nieregularnie, każdy przypadek tworzy się od innego rdzenia.

 

 

Liczba pojedyncza (Singular)

 

1. osoba

2. osoba

3. osoba

męski

żeński

nijaki

Nominativ

ich

du

er

sie

es

Genetiv

meiner

deiner

seiner

ihrer

seiner

Dativ

mir

dir

ihm

ihr

ihm

Akkusativ

mich

dich

ihn

sie

es

Liczba mnoga (Plural)

 

1. osoba

2. osoba

3. osoba

oni/one

forma grzecznościowa

 

Nominativ

wir

ihr

sie

Sie

Genetiv

unser

eurer

ihrer

Ihrer

Dativ

uns

euch

ihren

Ihnen

Akkusativ

uns

euch

sie

Sie

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

DAS POSSESSIVPRONOMEN – ZAIMEK DZIERŻAWCZY

Zaimek dzierżawczy informuje o tym, czyja jest dana rzecz, do kogo należy, kto jest jej właścicielem np. mój dom – mein Haus,  nasz siostra – unsere Schwester

języku niemieckim każdemu zaimkowi osobowemu odpowiada zaimek dzierżawczy
UWAGA!  nie występuje uniwersalny zaimek dzierżawczy „swój”, który mogłaby zostać użyty  w każdym przypadku, tak jak to ma miejsce w języku polskim:

Widzę swojego psa. (Ich siehe meinen Hund.)
Widzisz swojego psa. (Du siehst deinen Hund.)
On widzi swojego psa. (Er sieht seinen Hund.)

 

Zaimek osobowy

Zaimek dzierżawczy

rodzaj męski

rodzaj żeński

rodzaj nijaki

liczba mnoga

ich

mein

meine

mein

meine

du

dein

deine

dein

deine

er, es

sein

seine

sein

seine

sie

ihr

ihre

ihr

ihre

wir

unser

unsere

unser

unsere

ihr

euer

eure*

euer

eure*

sie

ihr

ihre

ihr

ihre

Sie

Ihr

Ihre

Ihr

Ihre

 

*W liczbie mnogiej oraz przy rzeczownikach rodzaju żeńskiego, aby ułatwić wymowę, używa się eure.

Zaimki dzierżawcze występują w zdaniu zwykle jako przydawka i zastępują rodzajnik, dlatego też odmieniają się: w liczbie pojedynczej podobnie jak rodzajnik nieokreślony ein,a w liczbie mnogiej jak rodzajnik określony die.

 

Singular

 

Muskulinum

Femininum

Neutrum

Nominativ

mein Mann

ihre Frau

euer Kind

Genitiv

meines Mannes

ihrer Frau

eures Kindes

Dativ

meinem Mann

ihrer Frau

eurem Kind

Akkusativ

meinen Mann

ihre Frau

euer Kind

Plural

Nominativ

mein Männer

ihre Frauen

eure Kinder

Genitiv

meiner Männer

ihrer Frauen

eurer Kinder

Dativ

meinen Männern

ihren Frauen

euren Kindern

Akkusativ

meine Männer

ihre Frauen

eure Kinder

 

 

 

 

 

 

 

 

Jeżeli zaimek dzierżawczy występuje bez rzeczownika, wówczas otrzymuje w mianowniku końcówki rodzajowe rzeczownika:

Singular

 

Muskulinum

Femininum

Neutrum

Nominativ

meiner

ihre

eueres

Genitiv

meines

ihrer

eures

Dativ

meinem

ihrer

eurem

Akkusativ

meinen

ihre

euer

Plural

Nominativ

mein

ihre

eure

Genitiv

meiner

ihrer

eurer

Dativ

meinen

ihren

euren

Akkusativ

meine

ihre

eure

Przykłady:

Meiner ist schneller als deiner.
Ihres ist schneller als eures.

3) Jeżeli zaimek dzierżawczy występuje razem z rodzajnikiem, wtedy ulega odmianie tak samo jak przymiotnik po rodzajniku określonym:

Singular

 

Muskulinum

Femininum

Neutrum

Nominativ

der meine

die ihre

das eure

Genitiv

des meinen

der ihren

des euren

Dativ

dem meinen

der Iren

dem euren

Akkusativ

den meinen

die ihre

das eure

Plural

Nominativ

die meinen

die ihren

die euren

Genitiv

der meinen

der ihrer

der euren

Dativ

den meinen

den Iren

den euren

Akkusativ

die meinen

die ihren

die euren

Der meine ist schneller als der deine

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

DAS UNPERSÖNLICHE PRONOMEN – ZAIMEK NIEOSOBOWY

Zaimek es może występować w różnych kontekstach i spełniać różne funkcje. Często nie ma samodzielnego znaczenia.

Zaimek es oznacza nie tylko 3. osobę  liczby pojedynczej rodzaju nijakiego, lecz używa się go również, gdy nie wiadomo kto lub co jest sprawcą zdarzenia o którym jest mowa. Przyczyną takiego stanu rzeczy jest brak występowania w języku niemieckim podmiotu domyślnego.

Zaimek nieosobowy es występuje również:

–          jako podmiot nieosobowy w zdaniach bezosobowych i pełni funkcję podmiotu

Es freunt mich… – cieszy mnie…

Es interessiert mich… – interesuje mnie….

–    es może występować jako podmiot ( reprezentant podmiotu) przy czasownikach określających zjawiska atmosferyczne, lub pory dnia/roku:

Es regnet –  pada deszcz

Es schneit –  pada śnieg

Es donnert – Ggrzmi

Es blitzt – błyska się

Es wird Winter – robi się zima

Es wird dunkel – robi sie ciemno

 

–         z określeniami czasu:

es ist noch früh – jest jeszcze wczesśnie

es ist sieben Uhr – jest siódma godzina

es ist Mittag – jest południe

 

–         z czasownikami określającymi stany psychiczne i fizyczne

Es geht mir gut – czuję się dobrze

Wie geht es dir? – Jak się masz?

 

–    jako podmiot nieosobowy w zdaniach z czasownikami oznaczającymi odczucia i postrzeganie, jeżeli nie znamy sprawcy danej czynność:

Es wird mir schlecht – robi mi sie niedobrze

Es tut mir Leid  – przykro mi

Es Lärmt auf der Straße – słychać hałas na ulicy

–  w  wyrażeniach i zwrotach:

Es geht um Termine – Chodzi o terminy

Es geht um deine Gesundheit. – Chodzi  o twoje zdrowie

Es kommt auf das Wetter an – To zależy od pogody

 

–          w zdaniach w stronie biernej Uwaga! Tylko na początku zdania. Gdy sytuacja wymaga zastosowania zaimka es w środku zdania, pomija się go.

 

Es wird das Auto von mir gekauft.

Das Auto wird von mir gekauft.

–    Zaimek es występuje również w zwrotach es gibt ( jest, znajduje się)

 

Uwaga! Po zaimku es czasownik może wystąpić również w liczbie mnogiej.

Es spielen viele Leute auf dem Computer. (Wiele ludzi gra na komputerze.)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

DAS INTERROGATIVPRONOMEN – ZAIMEK PYTAJACY

 

Najczęściej używanymi zaimkami pytającymi w języku niemieckim, które nie podlegają odmianie są:

Wie? – jak?

Wo? – gdzie?

Wohin? – dokąd?

Woher? – skąd?

Wann? – kiedy?

Wie viel? – ile?

Warum? – dlaczego?

Zaimki pytające zaczynają sie z reguły na literę „W“, dlatego nazywają się również W – Fragen

LICZEBNIKI – DAS NUMERALE

W języku niemieckim występują następujące rodzaje liczebników :

 

–          Liczebniki główne – Kardinalzahlen – eins, zwei drei….

–          Liczebniki porządkowe – Ordinalzahlen – der erste, die zweite….

–          Liczebniki ułamkowe – Bruchzahlen – ein drittel, ein Viertel…..

–          Liczebniki nieokreślone – die unbestimmten Zahlen – viel, wenig…

 

 

LICZEBNIKI GŁÓWNE – DIE KARDINALZAHLEN

 

Liczebniki główne odpowiadają na pytanie wie viel? jeśli pytamy o ilość: np. Wie viel Zucker möchten Się kaufen? – drei Kilo.

Wie viele? Gdy pytamy o liczbę: np. Wie vielen Flaschen  Milch  kaufst  du? – Zehn Flaschen, czyli w przypadku liczebników policzalnych.

Liczebniki główne pisze się małą literą z wyjątkiem: die Null (zero), die Milion(-en) , die Miliarde(-n), które są rzeczownikami.

 

 

Liczebniki od O – 12

 

Null –       0

eins –        1

zwei –       2

drei   –      3

vier –        4

fünf  –       5

sechs  –     6

sieben  –    7

acht   –       8

neun  –       9

zehn  –      10

elf     –      11

zwölf  –    12

 

Liczebniki od 13 – 19    ( mają charakterystyczną końcówkę – zehn)

 

drei  +  zehn = dreizehn  –  13

vier  + zehn = vierzehn  – 14

fünf  + zehn = vierzehn  –  14

sechs  +  zehn = sechzehn – 16  !

sieben  + zehn = siebzehn  – 17  !

acht    +  zehn = achtzehn  – 18

neun  +  zehn = neunzehn  – 19

 

Pełne dziesiątki  od 20  – 90  ( mają charakterystyczna końcówkę – zig)

 

zwan + zig = zwanzig  20   !

drei   + ßig = dreißig 30  !

vier  + zig = vierzig    40

fünf  + zig = fünfzig    50

sechs  + zig = sechzig  60    !

sieben  + zig siebzig   70    !

acht  + zig = achtzig    80

neun  +  zig = neunzig   90

 

 

 

Liczebniki złożone

 

 

Liczebniki złożone odczytujemy w języku niemieckim w odwrotnej kolejności niż w języku polskim

(najpierw czytamy jednostkę, a potem dziesiątkę i łączymy je za pomocą –und)

np.

24                                                                        56

 

vier    +  und  + zwanzig                                     sechs  +  und  +  fünfzig

(vierundzwanzig)                                                  (sechsundfünfzig)

Liczebniki wchodzące w skład liczebnika złożonego zapisujemy łącznie!

 

  1. liczebników głównych używamy

–      przy określaniu liczby (wtedy rzeczownik występuje bez rodzajnika)

np. 14  Schüler (czternastu uczniów)  sechs Zimmer (sześć pokoi)

 

–          do określania czasu zegarowego (w języku polskim służą do tego liczebniki porządkowe)

np. 4 Uhr (vier Uhr),   7.30 Uhr  (halb acht/sieben Uhr dreißig), 9.15 Uhr (Viertel nach neun/neun Uhr fünfzehn)

 

–          przy podawaniu roku w datach (liczba roku ,data może występować ze zwrotem im Jahr(e), który

zawsze występuje przed datą)

np. Mozart ist im Jahr(e) 1756 (siebzehnhundertsechsundfünfzig) geboren.

Im Jahr(e) 33 v. Chr.  (dreiunddreißig) vor Christus

  1. (vierzehnhundertzwieundneunzig)

 

–          przy podawaniu temperatury

np. 14 C       vierzehn Grad Celsius

2 –           zwei Grat Minus

22,9  C    zweiundzwanzig Komma neun Grat Celsius

 

–          przy działaniach rachunkowych

np. 2 + 2 = 4  zwei plus/und zwei ist vier

3 – 2 = 1  drei minus/weniger zwei ist eins

 

 

LICZEBNIKI PORZĄDKOWE – ORDINALZAHLEN

Pytanie o liczebnik porządkowy brzmi: der, die, das wievielte?

Liczebniki porządkowe zapisuje się  cyfrą + kropka ( der 4.), albo całym wyrazem ( der vierte)

Liczebniki porządkowe od  1 do 19 tworzy się przez dodanie do liczebnika głównego przyrostka  -te

Formy szczególne: der/ die/ das erste,   der/ die/ das dritte,   der/ die/ das achte, der/ die/ das siebte

Pozostałe liczebniki tworzy sie przez dodanie końcówki –ste.

Liczebniki porządkowe występują z rodzajnikiem określonym (der vierte, das siebte), zaimkami dzierżawczymi ( mein drittes Kind), zaimkiem wskazującym ( dieser erste Film) i odmieniają się jak przymiotniki.

 

Liczebnik główny                                                      Liczebnik porządkowy

1 Woche (eine Woche)                                              1. Woche (die erste Woche)

 

Liczebników porządkowych używa się:

 

–          do oznaczania dnia i miesiąca

Heute ist der 14. (vierzehnte) Mai

 

–          w połączeniu z imionami władców

Nominativ (mianownik) – August der Zweite

 

–          do określenia stulecia, roku itp.

Das 20. (zwanzigste) Jahrhundert ist bald zu Ende

 

Wzór odmiany:

 

Rodzaj męski (m)

Rodzaj żeński (f)

Rodzaj nijaki (n)

Nominativ

der zweite

die zweite

das zweite

Genetiv

des zweiten

der zweiten

des zweiten

Dativ

dem zweiten

der zweiten

dem zweiten

Akkusativ

den zweiten

die zweite

das zweite

 

 

Liczebniki porządkowe od 1 do 19

 

  1. 1. der erste
  2. der zweite
  3. der dritte
  4. der vierte
  5. der fünfte
  6. der sechste
  7. 7. der siebte
  8. 8. der achte
  9. der neunte
  10. der zehnte
  11. der elfte
  12. der zwölfte
  13. der dreizehnte
  14. der vierzehnte
  15. der fünfzehnte
  16. der sechzehnte
  17. der siebzehnte
  18. der achzehnte
  19. der zeunzehnte

 

 

 

 

 

Przykłady Pozostałych liczebników porządkowych

 

  1. der zwanzigste
  2. der einundzwanzigste
    1. der  zweiunddreißigste
    2. der dreiundvierzigste

100  der hunderste

 

 

 

 

Odpowiadajac napytanie wann? (kiedy?), podajemy date: najpierw przyimek am, potem liczebnik porządkowy    z odpowiednią końcówką od 1 do 19 – ten, a od 20  -sten. Następnie podajemy miesiąc, ewentualnie rok.

 

Wann?

 

Am ersten Juni                                                                          am zwanzigsten Februar

Am vierten September                                                               am sechsundzwanzigsten August

Am achten Oktober                                                                    am dreißigsten April

 

 

 

 

 

 

 

 

 

CZAS ZEGAROWY – DIE UHRZEITEN

 

 

 

Pytanie o godzinę brzmi:

–          Wie viel Uhr ist es? Lub

–          Wie spät ist es?

 

Do określenia czasu w języku polskim używamy liczebników porządkowych, a w języku niemieckim służą do tego celu liczebniki główne.

 

 

lub   oficjalnie

8.00 Uhr – es ist acht Uhr

8.15 Uhr – es ist Viertel nach acht…………………………………………………………..  es ist acht Uhr fünfzehn

8.30 Uhr – es ist halb neun …………………………………………………………………….  es ist ach Uhr dreißig

8.45 Uhr –  es ist Viertel vor neun……………………………………………………………  es ist acht Uhr fünfundvierzig

8.06 Uhr –  es ist sechs Minuten nach acht………………………………………………..  es ist  acht Uhr sechs

8.20 Uhr – es ist zwanzig nach acht………………………………………………………… es ist acht Uhr zwanzig

es ist zechn vor halb neun

8.25 Uhr – es ist fünfundzwanzig nach acht……………………………………………..   es ist acht Uhr fünfundzwanzig

es ist fünf vor halb acht

8.36 Uhr  –  es ist sechs nach halb neun……………………………………………………  es ist acht Uhr sechsunddreißig

8.40 Uhr  –  es ist zwanzig vor neun ……………………………………………………….  es ist sieben Uhr vierzig

8.50 Uhr  –  es ist zehn vor neun ……………………………………………………………   es ist acht Uhr fünfzig

 

 

Uwaga!

 

13.00 Uhr = ein Uhr ……………………………………………………..dreizehn uhr

13.10     Uhr = zehn nach eins…………………………………………..dreizehn Uhr zehn

 

Jeśli pytamy o godzinę rozpoczęcia jakiegoś zdarzenia używamy przyimka um

Np. Um wie viel Uhr beginnt der Film? – um sieben Uhr.

Starsze posty «