LICZEBNIKI – DAS NUMERALE

W języku niemieckim występują następujące rodzaje liczebników :

 

–          Liczebniki główne – Kardinalzahlen – eins, zwei drei….

–          Liczebniki porządkowe – Ordinalzahlen – der erste, die zweite….

–          Liczebniki ułamkowe – Bruchzahlen – ein drittel, ein Viertel…..

–          Liczebniki nieokreślone – die unbestimmten Zahlen – viel, wenig…

 

 

LICZEBNIKI GŁÓWNE – DIE KARDINALZAHLEN

 

Liczebniki główne odpowiadają na pytanie wie viel? jeśli pytamy o ilość: np. Wie viel Zucker möchten Się kaufen? – drei Kilo.

Wie viele? Gdy pytamy o liczbę: np. Wie vielen Flaschen  Milch  kaufst  du? – Zehn Flaschen, czyli w przypadku liczebników policzalnych.

Liczebniki główne pisze się małą literą z wyjątkiem: die Null (zero), die Milion(-en) , die Miliarde(-n), które są rzeczownikami.

 

 

Liczebniki od O – 12

 

Null –       0

eins –        1

zwei –       2

drei   –      3

vier –        4

fünf  –       5

sechs  –     6

sieben  –    7

acht   –       8

neun  –       9

zehn  –      10

elf     –      11

zwölf  –    12

 

Liczebniki od 13 – 19    ( mają charakterystyczną końcówkę – zehn)

 

drei  +  zehn = dreizehn  –  13

vier  + zehn = vierzehn  – 14

fünf  + zehn = vierzehn  –  14

sechs  +  zehn = sechzehn – 16  !

sieben  + zehn = siebzehn  – 17  !

acht    +  zehn = achtzehn  – 18

neun  +  zehn = neunzehn  – 19

 

Pełne dziesiątki  od 20  – 90  ( mają charakterystyczna końcówkę – zig)

 

zwan + zig = zwanzig  20   !

drei   + ßig = dreißig 30  !

vier  + zig = vierzig    40

fünf  + zig = fünfzig    50

sechs  + zig = sechzig  60    !

sieben  + zig siebzig   70    !

acht  + zig = achtzig    80

neun  +  zig = neunzig   90

 

 

 

Liczebniki złożone

 

 

Liczebniki złożone odczytujemy w języku niemieckim w odwrotnej kolejności niż w języku polskim

(najpierw czytamy jednostkę, a potem dziesiątkę i łączymy je za pomocą –und)

np.

24                                                                        56

 

vier    +  und  + zwanzig                                     sechs  +  und  +  fünfzig

(vierundzwanzig)                                                  (sechsundfünfzig)

Liczebniki wchodzące w skład liczebnika złożonego zapisujemy łącznie!

 

  1. liczebników głównych używamy

–      przy określaniu liczby (wtedy rzeczownik występuje bez rodzajnika)

np. 14  Schüler (czternastu uczniów)  sechs Zimmer (sześć pokoi)

 

–          do określania czasu zegarowego (w języku polskim służą do tego liczebniki porządkowe)

np. 4 Uhr (vier Uhr),   7.30 Uhr  (halb acht/sieben Uhr dreißig), 9.15 Uhr (Viertel nach neun/neun Uhr fünfzehn)

 

–          przy podawaniu roku w datach (liczba roku ,data może występować ze zwrotem im Jahr(e), który

zawsze występuje przed datą)

np. Mozart ist im Jahr(e) 1756 (siebzehnhundertsechsundfünfzig) geboren.

Im Jahr(e) 33 v. Chr.  (dreiunddreißig) vor Christus

  1. (vierzehnhundertzwieundneunzig)

 

–          przy podawaniu temperatury

np. 14 C       vierzehn Grad Celsius

2 –           zwei Grat Minus

22,9  C    zweiundzwanzig Komma neun Grat Celsius

 

–          przy działaniach rachunkowych

np. 2 + 2 = 4  zwei plus/und zwei ist vier

3 – 2 = 1  drei minus/weniger zwei ist eins

 

 

LICZEBNIKI PORZĄDKOWE – ORDINALZAHLEN

Pytanie o liczebnik porządkowy brzmi: der, die, das wievielte?

Liczebniki porządkowe zapisuje się  cyfrą + kropka ( der 4.), albo całym wyrazem ( der vierte)

Liczebniki porządkowe od  1 do 19 tworzy się przez dodanie do liczebnika głównego przyrostka  -te

Formy szczególne: der/ die/ das erste,   der/ die/ das dritte,   der/ die/ das achte, der/ die/ das siebte

Pozostałe liczebniki tworzy sie przez dodanie końcówki –ste.

Liczebniki porządkowe występują z rodzajnikiem określonym (der vierte, das siebte), zaimkami dzierżawczymi ( mein drittes Kind), zaimkiem wskazującym ( dieser erste Film) i odmieniają się jak przymiotniki.

 

Liczebnik główny                                                      Liczebnik porządkowy

1 Woche (eine Woche)                                              1. Woche (die erste Woche)

 

Liczebników porządkowych używa się:

 

–          do oznaczania dnia i miesiąca

Heute ist der 14. (vierzehnte) Mai

 

–          w połączeniu z imionami władców

Nominativ (mianownik) – August der Zweite

 

–          do określenia stulecia, roku itp.

Das 20. (zwanzigste) Jahrhundert ist bald zu Ende

 

Wzór odmiany:

 

Rodzaj męski (m)

Rodzaj żeński (f)

Rodzaj nijaki (n)

Nominativ

der zweite

die zweite

das zweite

Genetiv

des zweiten

der zweiten

des zweiten

Dativ

dem zweiten

der zweiten

dem zweiten

Akkusativ

den zweiten

die zweite

das zweite

 

 

Liczebniki porządkowe od 1 do 19

 

  1. 1. der erste
  2. der zweite
  3. der dritte
  4. der vierte
  5. der fünfte
  6. der sechste
  7. 7. der siebte
  8. 8. der achte
  9. der neunte
  10. der zehnte
  11. der elfte
  12. der zwölfte
  13. der dreizehnte
  14. der vierzehnte
  15. der fünfzehnte
  16. der sechzehnte
  17. der siebzehnte
  18. der achzehnte
  19. der zeunzehnte

 

 

 

 

 

Przykłady Pozostałych liczebników porządkowych

 

  1. der zwanzigste
  2. der einundzwanzigste
    1. der  zweiunddreißigste
    2. der dreiundvierzigste

100  der hunderste

 

 

 

 

Odpowiadajac napytanie wann? (kiedy?), podajemy date: najpierw przyimek am, potem liczebnik porządkowy    z odpowiednią końcówką od 1 do 19 – ten, a od 20  -sten. Następnie podajemy miesiąc, ewentualnie rok.

 

Wann?

 

Am ersten Juni                                                                          am zwanzigsten Februar

Am vierten September                                                               am sechsundzwanzigsten August

Am achten Oktober                                                                    am dreißigsten April

 

 

 

 

 

 

 

 

 

CZAS ZEGAROWY – DIE UHRZEITEN

 

 

 

Pytanie o godzinę brzmi:

–          Wie viel Uhr ist es? Lub

–          Wie spät ist es?

 

Do określenia czasu w języku polskim używamy liczebników porządkowych, a w języku niemieckim służą do tego celu liczebniki główne.

 

 

lub   oficjalnie

8.00 Uhr – es ist acht Uhr

8.15 Uhr – es ist Viertel nach acht…………………………………………………………..  es ist acht Uhr fünfzehn

8.30 Uhr – es ist halb neun …………………………………………………………………….  es ist ach Uhr dreißig

8.45 Uhr –  es ist Viertel vor neun……………………………………………………………  es ist acht Uhr fünfundvierzig

8.06 Uhr –  es ist sechs Minuten nach acht………………………………………………..  es ist  acht Uhr sechs

8.20 Uhr – es ist zwanzig nach acht………………………………………………………… es ist acht Uhr zwanzig

es ist zechn vor halb neun

8.25 Uhr – es ist fünfundzwanzig nach acht……………………………………………..   es ist acht Uhr fünfundzwanzig

es ist fünf vor halb acht

8.36 Uhr  –  es ist sechs nach halb neun……………………………………………………  es ist acht Uhr sechsunddreißig

8.40 Uhr  –  es ist zwanzig vor neun ……………………………………………………….  es ist sieben Uhr vierzig

8.50 Uhr  –  es ist zehn vor neun ……………………………………………………………   es ist acht Uhr fünfzig

 

 

Uwaga!

 

13.00 Uhr = ein Uhr ……………………………………………………..dreizehn uhr

13.10     Uhr = zehn nach eins…………………………………………..dreizehn Uhr zehn

 

Jeśli pytamy o godzinę rozpoczęcia jakiegoś zdarzenia używamy przyimka um

Np. Um wie viel Uhr beginnt der Film? – um sieben Uhr.