ZAIMEK – DAS PRONOMEN

Zaimek jest częścią mowy zastępującą rzeczownik, liczebnik, przymiotnik.

  1. das Personalpronomen – zaimek osobowy
  2. das unpersönliche Pronomen – zaimek nieosobowy
  3. das Possesivpronomen – zaimek dzierżawczy
  4. das Reflexivpronomen – zaimek zwrotny
  5. das Demonstrativpronomen – zaimek wskazujący
  6. das Indefinitivpronomen – zaimek nieokreślony
  7. zaimki einer, eine, eins z dopełniaczem
  8. das Interrogativpronomen – zaimek pytający
  9. das Relativpronomen – zaimek względny

 

 

ZAIMEK OSOBOWY – DAS PERSONALPRONOMEN

 

 

Zaimki osobowe, to inaczej mówiąc „osoby”, których używamy przy odmianie czasownika

Ich (ja),                  wir (my)

du (ty),                  ihr (wy)

er (on),                  sie (oni, one)

sie (ona),               Sie (pan, pani, państwo)

es (ono)

Zaimki osobowe w języku niemieckim właściwie zgadzają się z ich polskimi odpowiednikami lecz występuje różnica w:

3. osobie liczby mnogiej gdzie jednemu zaimkowi niemieckiemu sie odpowiadają dwa zaimki polskie one i oni:

np. Sie hören Musik  (Oni/One słuchają muzyki)

Ponadto w 3. osobie liczby mnogiej występuje zaimek Sie, który oznacza (pan, pani, państwo) jest tzw. formą grzecznościową, piszemy go zawsze wielką literą i używamy  przy zwracaniu się do osób z którymi nie jesteśmy  na „ty”

W języku niemieckim, inaczej niż w języku polskim nie można budować zdań z podmiotem domyślnym          np. jak masz na imię? (podmiot domyślny „ty”). W zdaniu niemieckim zawsze musi wystąpić podmiot wraz z osobową formą czasownika

Np. Wie heißt du? – jak sie nazywasz?

 

Zaimki osobowe mogą zastępować rzeczowniki zgodnie z rodzajem, liczbą i przypadkiem:

– zamiast rzeczownika rodzaju męskiego można użyć er

– zamiast rzeczownika rodzaju żeńskiego można użyć sie

– zamiast rzeczownika rodzaju nijakiego można użyć es

rzeczowniki w liczbie mnogiej, niezależnie od rodzaju, zastępujemy zaimkiem sie.

Zaimki osobowe odmieniają się nieregularnie, każdy przypadek tworzy się od innego rdzenia.

 

 

Liczba pojedyncza (Singular)

 

1. osoba

2. osoba

3. osoba

męski

żeński

nijaki

Nominativ

ich

du

er

sie

es

Genetiv

meiner

deiner

seiner

ihrer

seiner

Dativ

mir

dir

ihm

ihr

ihm

Akkusativ

mich

dich

ihn

sie

es

Liczba mnoga (Plural)

 

1. osoba

2. osoba

3. osoba

oni/one

forma grzecznościowa

 

Nominativ

wir

ihr

sie

Sie

Genetiv

unser

eurer

ihrer

Ihrer

Dativ

uns

euch

ihren

Ihnen

Akkusativ

uns

euch

sie

Sie

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

DAS POSSESSIVPRONOMEN – ZAIMEK DZIERŻAWCZY

Zaimek dzierżawczy informuje o tym, czyja jest dana rzecz, do kogo należy, kto jest jej właścicielem np. mój dom – mein Haus,  nasz siostra – unsere Schwester

języku niemieckim każdemu zaimkowi osobowemu odpowiada zaimek dzierżawczy
UWAGA!  nie występuje uniwersalny zaimek dzierżawczy „swój”, który mogłaby zostać użyty  w każdym przypadku, tak jak to ma miejsce w języku polskim:

Widzę swojego psa. (Ich siehe meinen Hund.)
Widzisz swojego psa. (Du siehst deinen Hund.)
On widzi swojego psa. (Er sieht seinen Hund.)

 

Zaimek osobowy

Zaimek dzierżawczy

rodzaj męski

rodzaj żeński

rodzaj nijaki

liczba mnoga

ich

mein

meine

mein

meine

du

dein

deine

dein

deine

er, es

sein

seine

sein

seine

sie

ihr

ihre

ihr

ihre

wir

unser

unsere

unser

unsere

ihr

euer

eure*

euer

eure*

sie

ihr

ihre

ihr

ihre

Sie

Ihr

Ihre

Ihr

Ihre

 

*W liczbie mnogiej oraz przy rzeczownikach rodzaju żeńskiego, aby ułatwić wymowę, używa się eure.

Zaimki dzierżawcze występują w zdaniu zwykle jako przydawka i zastępują rodzajnik, dlatego też odmieniają się: w liczbie pojedynczej podobnie jak rodzajnik nieokreślony ein,a w liczbie mnogiej jak rodzajnik określony die.

 

Singular

 

Muskulinum

Femininum

Neutrum

Nominativ

mein Mann

ihre Frau

euer Kind

Genitiv

meines Mannes

ihrer Frau

eures Kindes

Dativ

meinem Mann

ihrer Frau

eurem Kind

Akkusativ

meinen Mann

ihre Frau

euer Kind

Plural

Nominativ

mein Männer

ihre Frauen

eure Kinder

Genitiv

meiner Männer

ihrer Frauen

eurer Kinder

Dativ

meinen Männern

ihren Frauen

euren Kindern

Akkusativ

meine Männer

ihre Frauen

eure Kinder

 

 

 

 

 

 

 

 

Jeżeli zaimek dzierżawczy występuje bez rzeczownika, wówczas otrzymuje w mianowniku końcówki rodzajowe rzeczownika:

Singular

 

Muskulinum

Femininum

Neutrum

Nominativ

meiner

ihre

eueres

Genitiv

meines

ihrer

eures

Dativ

meinem

ihrer

eurem

Akkusativ

meinen

ihre

euer

Plural

Nominativ

mein

ihre

eure

Genitiv

meiner

ihrer

eurer

Dativ

meinen

ihren

euren

Akkusativ

meine

ihre

eure

Przykłady:

Meiner ist schneller als deiner.
Ihres ist schneller als eures.

3) Jeżeli zaimek dzierżawczy występuje razem z rodzajnikiem, wtedy ulega odmianie tak samo jak przymiotnik po rodzajniku określonym:

Singular

 

Muskulinum

Femininum

Neutrum

Nominativ

der meine

die ihre

das eure

Genitiv

des meinen

der ihren

des euren

Dativ

dem meinen

der Iren

dem euren

Akkusativ

den meinen

die ihre

das eure

Plural

Nominativ

die meinen

die ihren

die euren

Genitiv

der meinen

der ihrer

der euren

Dativ

den meinen

den Iren

den euren

Akkusativ

die meinen

die ihren

die euren

Der meine ist schneller als der deine

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

DAS UNPERSÖNLICHE PRONOMEN – ZAIMEK NIEOSOBOWY

Zaimek es może występować w różnych kontekstach i spełniać różne funkcje. Często nie ma samodzielnego znaczenia.

Zaimek es oznacza nie tylko 3. osobę  liczby pojedynczej rodzaju nijakiego, lecz używa się go również, gdy nie wiadomo kto lub co jest sprawcą zdarzenia o którym jest mowa. Przyczyną takiego stanu rzeczy jest brak występowania w języku niemieckim podmiotu domyślnego.

Zaimek nieosobowy es występuje również:

–          jako podmiot nieosobowy w zdaniach bezosobowych i pełni funkcję podmiotu

Es freunt mich… – cieszy mnie…

Es interessiert mich… – interesuje mnie….

–    es może występować jako podmiot ( reprezentant podmiotu) przy czasownikach określających zjawiska atmosferyczne, lub pory dnia/roku:

Es regnet –  pada deszcz

Es schneit –  pada śnieg

Es donnert – Ggrzmi

Es blitzt – błyska się

Es wird Winter – robi się zima

Es wird dunkel – robi sie ciemno

 

–         z określeniami czasu:

es ist noch früh – jest jeszcze wczesśnie

es ist sieben Uhr – jest siódma godzina

es ist Mittag – jest południe

 

–         z czasownikami określającymi stany psychiczne i fizyczne

Es geht mir gut – czuję się dobrze

Wie geht es dir? – Jak się masz?

 

–    jako podmiot nieosobowy w zdaniach z czasownikami oznaczającymi odczucia i postrzeganie, jeżeli nie znamy sprawcy danej czynność:

Es wird mir schlecht – robi mi sie niedobrze

Es tut mir Leid  – przykro mi

Es Lärmt auf der Straße – słychać hałas na ulicy

–  w  wyrażeniach i zwrotach:

Es geht um Termine – Chodzi o terminy

Es geht um deine Gesundheit. – Chodzi  o twoje zdrowie

Es kommt auf das Wetter an – To zależy od pogody

 

–          w zdaniach w stronie biernej Uwaga! Tylko na początku zdania. Gdy sytuacja wymaga zastosowania zaimka es w środku zdania, pomija się go.

 

Es wird das Auto von mir gekauft.

Das Auto wird von mir gekauft.

–    Zaimek es występuje również w zwrotach es gibt ( jest, znajduje się)

 

Uwaga! Po zaimku es czasownik może wystąpić również w liczbie mnogiej.

Es spielen viele Leute auf dem Computer. (Wiele ludzi gra na komputerze.)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

DAS INTERROGATIVPRONOMEN – ZAIMEK PYTAJACY

 

Najczęściej używanymi zaimkami pytającymi w języku niemieckim, które nie podlegają odmianie są:

Wie? – jak?

Wo? – gdzie?

Wohin? – dokąd?

Woher? – skąd?

Wann? – kiedy?

Wie viel? – ile?

Warum? – dlaczego?

Zaimki pytające zaczynają sie z reguły na literę „W“, dlatego nazywają się również W – Fragen